Reuters xabariga ko‘ra, 11-yanvar kuni Tesla Qizil dengizdagi kemalarga qilingan hujumlar tufayli butlovchi qismlar yetishmasligi sababli transport yo‘nalishlari o‘zgarganini aytib, Germaniyaning Berlindagi zavodida 29 yanvardan 11 fevralgacha avtomobil ishlab chiqarishning ko‘p qismini to‘xtatib qo‘yishini ma’lum qilgan. Ushbu ishlab chiqarishning to'xtashi Qizil dengiz inqirozi Evropadagi eng yirik iqtisodiyotga ta'sir qilganini ko'rsatadi.
Tesla Qizil dengiz inqirozi tufayli ishlab chiqarishdagi uzilishlarni oshkor qilgan birinchi kompaniyadir. Tesla o'z bayonotida, "Qizil dengizdagi keskin vaziyat va transport yo'llarining o'zgarishi uning Berlindagi zavodidagi ishlab chiqarishga ham ta'sir qildi" deb ta'kidladi. O'zgartirilgan transport yo'nalishlari etkazib berish muddatini uzaytirib, etkazib berish zanjirida bo'shliqlarni keltirib chiqardi.
Tahlilchilar Qizil dengizdagi keskin vaziyat boshqa avtomobil ishlab chiqaruvchilarga ham ta'sir qilishi mumkinligini taxmin qilishmoqda.
Sem Fiorani, AutoForecast Solutions vitse-prezidenti shunday dedi: "Osiyodan, ayniqsa, Xitoydan kelgan muhim komponentlarga tayanish har doim har qanday avtomobil ishlab chiqaruvchisi ta'minot zanjirida potentsial zaif bo'g'in bo'lib kelgan. Tesla ko'p jihatdan Xitoydan akkumulyator qismlariga tayanadi va bu komponentlar zarur. Qizil dengiz orqali Yevropaga jo'natiladi, bu esa ishlab chiqarish uchun xavf tug'diradi."
U qo'shimcha qildi: "Menimcha, Tesla yagona ta'sir ko'rsatadigan kompaniya emas; ular bu masalani birinchi bo'lib aks ettirmoqda."
Ushbu ishlab chiqarishning to'xtashi davom etayotgan mehnat nizolari, jumladan, Shvetsiyaning IF Metall kasaba uyushmasi bilan nizolar fonida Teslaga bosim o'tkazadi, bu esa Shimoliy mintaqadagi bir nechta kasaba uyushmalarining hamdardlik e'tirozlariga olib keladi.
Norvegiyaning Norsk Hydro alyuminiy firmasi va uning Tesla avtomobillari uchun butlovchi qismlar ishlab chiqaruvchi Hydro Extrusions sho‘ba korxonasi ishchilari IF Metall kompaniyasiga hamdardlik bildirgan holda 2023-yil 24-noyabrda ishlashni to‘xtatdilar. Bu ishchilar IF Metall a'zolaridir. Tesla Hydro Extrusions kompaniyasining ish tashlashi uning ishlab chiqarishiga ta'sir qiladimi, degan savolga javob bermadi.
Tesla 11-yanvardagi bayonotida Berlindagi zavod 12-fevralda to‘liq ishlab chiqarishni davom ettirishini eslatib o‘tdi. Tesla qaysi komponentlar yetishmasligi va o‘sha paytda ishlab chiqarish qanday tiklanishi haqida batafsil ma’lumot bermadi.
Qizil dengizdagi keskin vaziyat jahon miqyosidagi yirik yuk tashish kompaniyalarini Osiyodan Yevropaga boradigan eng tez dengiz yo'li bo'lgan, global yuk tashishning taxminan 12 foizini tashkil etuvchi Suvaysh kanalidan qochishga majbur qildi.
Maersk va Hapag-Lloyd kabi yuk tashish gigantlari Janubiy Afrikadagi Yaxshi Umid burni atrofida kemalarning yo'nalishini o'zgartirdilar, bu esa uzoqroq sayohat va yuqori xarajatlarga olib keldi. Maersk 12 yanvar kuni ushbu marshrutni sozlash yaqin kelajakda davom etishini kutayotganini aytdi. Marshrut sozlangandan so‘ng, Osiyodan Shimoliy Yevropaga sayohat taxminan 10 kunga ko‘payadi va taxminan 1 million dollar qo‘shimcha xarajatlarni talab qiladi.
Butun elektromobil sanoatida evropalik avtomobil ishlab chiqaruvchilar va tahlilchilar so'nggi oylarda savdolarning o'sishi kutilgandek tez emasligi haqida ogohlantirdilar. Ba'zi kompaniyalar iqtisodiy noaniqliklardan ta'sirlangan talabni oshirish uchun narxlarni pasaytirdi.
